Döngüsel Ekonomi

Döngüsel tasarım trendleri ve çevre etkileri

Tüketim ve ihtiyaçlar çoğaldıkça, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirlik kavramları da hayatımızın bir parçası olma yolunda ilerliyor. Lineer ekonomi, dönüşüm ekonomisi ve döngüsel ekonomi olarak 3 farklı şekilde üretim ve tüketim dengesi geçişleri, ambalaj endüstrisinde, her alanda yerini almaya başlıyor. Bakın Optimus Prime bize yine hatırlatıyor: "Till, All are One". Bir bütün olana kadar, dönüşmeye devam...

Sürdürülebilir ambalaj dünyası

Tüm sektörlerde olduğu gibi, ambalaj sektöründe de atık yönetimi, azaltma, geri dönüşüm ve çevreci malzeme kullanımı konuları son dönemde oldukça arttı. Özellikle geri dönüşebilen malzeme seçimleri ve biomalzeme araştırmaları, firmaların birinci önceliği olmaya devam ediyor. Firmalar atık hiyerarşisi oluşturarak, yani daha üretimde-proseste dönüşümü sağlayarak kapalı bir döngü oluşturmayı hedefliyorlar. Ambalaj sanayinde kullanılan plastik hammadde toplam 6 endüstrinin %40'ını oluşturuyor. Döngüsel ekonomi ve döngüsel ambalaj tasarımı yaklaşımı ve çeşitli çevre mutabakatları ile malzemede biobozunur ve biokatkılı ürünleri tercih edecekleri öngörülüyor. Biobozunur malzemeler için ilk aday kağıt ve karton olurken, ikinci aday ise sert plastikler olarak öne çıkıyor. PCR (Post Consumer Recycling - Tüketim sonrası geri dönüştürülmüş) hammaddeler de dönüşüm ve sürdürülebilirlik alanında katkıda bulunmaya başlamış durumda, hem çevresel hem de ticari alanda ciddi avantaj sağlıyor. PCR malzemelerin çevre katkısı, bazı ülkelerde ihracat kalemlerinde ek vergi avantajlarıyla da destekleniyor. Örneğin, Avrupa ülkelerinde ton başına plastik ambalaj vergisi alınıyor. İngiltere'de %30'dan az geri dönüştürülmüş içerik varsa ton başına vergi uygulaması 2022'den beri uygulanmakta.

Döngüsel Ekonomi

Başlıkta da belirttiğimiz gibi, endüstri lineer üretim ekonomisinden sürdürülebilir versiyonu olan döngüsel üretim ekonomisine geçmeyi buna uygum sağlamayı hedefliyor demiştik. Peki nedir bu döngüsel ekonomi? Nasıl uygulanır? Bir anda, tamamen değiştirmek mümkün müdür? Bu bölümde bu soruların cevaplarını bulmaya çalışacağız. Nedir? Lineer ekonomilerde “al, üret, at” hedeflenirken, döngüselde “azalt, tekrar kullan, tamir et, dönüştür” yaklaşımını benimser. Bu sadece son tüketimde hedeflenmez, üretim süreçleri de bu yaklaşımla şekillenir, yerinde dönüştür, tekrar kullan, malzeme ve proses atıklarını (ısı, enerji, ikincil hammadde) azaltmak döngüsel üretimde ana ilkelerdendir.

Döngüsel tasarımda da ürünü tasarım aşamasında, ham maddeye göre tasarım/kullanım alanı/üretim prosesleri döngünün en başından itibaren düşünülür. Üretim prosesleri bu hammaddelere (geri dönüştürülmüş, saf madde, biobozunur madde) göre adapte edilir. Dağıtım kanalları, tüketimde de bu hedefler gözetilir. Grafikte de göreceğiniz üzere, tüketimden sonra, “tamir et/yeniden kullan” aşaması devreye girer. Burada “repurpose” yani değiştirerek yeniden kullanma uygunsa, ürün döngüde kalmaya, yaşam döngüsü uzamaya devam eder. Zaten ana hedef de ürünün yaşam döngüsünü uzatmaktır.

Tüm bu döngü sonunda, uygun toplama koşulları ile ürün bertaraf edilir ve dönüşüme girer. Bu aşamada da yeniden üretime uygun olmayan atıklar döngüden tamamen çıkar, kalan dönüşüm malzemesi bir sonraki proseste yaşamına devam eder. Burada döngüyü hem prosesle hem de malzeme kullanımı ile geliştirmek mümkündür. Üretimde çok az atık oluşturan hatlar (deneme ve renk değişimlerinde oluşan atıkların minimize edilmesi), enerji verimli üretim modelleri sisteme adapte edilir.